Asbest

Wat is asbest?

Asbest is een verzamelnaam voor een aantal in de natuur gevormde mineralen. Asbest is opgebouwd uit hele kleine, naaldachtige vezels die je met het blote oog niet kunt zien.

 

Welke soorten asbest zijn er?

Er zijn zes hoofdvormen, waarvan er vaak drie zijn toegepast: chrysotiel, amosiet en crocidoliet. Deze vormen zijn ook bekend als wit, bruin en blauw asbest.Chrysotiel (‘wit asbest’) is veruit het meest toegepast (ruim 90%), maar ook van amosiet (‘bruin asbest’) encrocidoliet (’blauw asbest’) (samen 10%) zijn in behoorlijke hoeveelheden in verschillende producten op de markt gebracht. Chrysotiel bestaat uit bundels van opgerolde holle vezels. De kristallen van crocidoliet enamosiet vormen lange dunne, massieve naalden.

 

Wat zijn de eigenschappen van asbest? 

Asbest bestaat uit vezels die zich kenmerken door een zeer grote trekvastheid, slijtvastheid en stijfheid. Ook is asbest bestand tegen zuren. De bekendste eigenschap van asbestvezels is dat ze bestand zijn tegen hoge temperaturen: van minstens 400 graden tot meer dan 1000 graden Celsius. Vanwege al die eigenschappen, en het feit dat asbest bovendien goedkoop was, werd asbest op grote schaal gebruikt als brandwerend materiaal in de bouw en in bijvoorbeeld rem- en frictiematerialen.

 

Hoe kom ik erachter of een bepaald product asbesthoudend is?

De enige manier om zekerheid te krijgen is een materiaalanalyse te laten doen door een laboratorium. Aan de buitenkant van een product is vaak niet te zien of het asbesthoudend is. U kunt hiervoor een deskundig adviesbureau of een  geaccrediteerd laboratorium inschakelen.

 

Waar is asbest toegepast?

Ongeveer 80 procent van alle asbest is gebruikt in de bouw. Het meeste in de vorm van asbestcementproducten. En ongeveer 70 procent van de asbestcement golfplaten is toegepast in de agrarische sector. Buiten de bouw is asbest onder andere toegepast, tot 1993, in remvoeringen en koppelingsplaten van auto's, in treinen, schepen, procesinstallaties, gas- en waterleidingbuizen, wegen en consumentenproducten.

 

Wanneer werd het toepassen en het gebruik van asbest verboden?

In 1993 kwam er een verbod op de verkoop en op het gebruik van asbest. Meer relevante jaartallen en wetteksten vindt u op de website van Kenniscentrum InfoMil

 

Hoe kan ik asbest herkennen?

Asbest is meestal te herkennen aan de vezelachtige structuur. Vaak heeft het een witte tot lichtgrijze kleur. Wilt u weten waar u asbest in en om het huis tegen kan komen? Kijk dan op de Asbestwegwijzer. Om zekerheid te krijgen of u te maken heeft met asbest, kunt u het beste een materiaalanalyse laten doen door een laboratorium. Aan de buitenkant van een product is vaak niet te zien of het asbesthoudend is. Schakel hiervoor een deskundig adviesbureau of een geaccrediteerd laboratorium in.

 

In welke vormen kan ik asbest tegenkomen?

Asbest kunt u in twee vormen tegenkomen: hechtgebonden asbest en niet- hechtgebonden asbest. Bij hechtgebonden asbest zitten de asbestvezels stevig vast in het materiaal. Is het materiaal in goede staat en wordt het niet bewerkt of gesloopt? Dan komen er nauwelijks vezels vrij en levert het geen acuut gevaar op. Hechtgebonden asbest hoeft u meestal niet direct te laten verwijderen. Bij niet-hechtgebonden asbest zitten de asbestvezels niet vast aan het materiaal. De vezels kunnen dan gemakkelijk vrijkomen. Daardoor zijn de gezondheidsrisico’s veel groter en zijn maatregelen nodig.

 

Waar kan ik asbest in en om het huis tegenkomen?

Tot 1994 werd asbest regelmatig toegepast in en om huizen, vaak in de vorm van asbesthoudend cement. Maar ook oude - huishoudelijke apparaten , zoals strijkijzers, kunnen asbest bevatten. Voor voorbeelden raadpleeg de asbestwegwijzer of de afbeeldingen van asbesttoepassingen op de website van Kenniscentrum InfoMil.

 

Welke veel voorkomende asbesttoepassingen zijn er?

Veel voorkomende asbesttoepassingen:

  • Asbest in cement: cementplaten met asbest zitten meestal in gevels, het dakbeschot, in en rondom schoorstenen en in of bij cv-installaties. Deze platen zitten vaak op galerijen van flats en als golfplaat op schuren en garages.
  • Asbest in vinylzeil: in sommige soorten vinylzeil en harde vinyltegels komt asbest voor. Het gaat dan om zeil en tegels gemaakt tussen 1963 en 1983. Ook de in die tijd gebruikte lijm kan asbest bevatten.
  • Asbest in oude huishoudelijke apparaten: asbest kan voorkomen in oude huishoudelijke apparaten die warmte uitstralen of aan warmte worden blootgesteld. Bijvoorbeeld haardrogers, strijkijzers en warmhoudplaatjes.

Voor voorbeelden raadpleeg de afbeeldingen van asbesttoepassingen op de website van Kenniscentrum InfoMil.

 

Wat moet ik doen als ik asbest aantref tijdens werkzaamheden?

Werkgevers moeten maatregelen nemen om blootstelling aan asbestvezels te voorkomen. Komt u in uw werk asbest tegen? Meld dit dan bij uw werkgever.

 

Hoe voorkom ik blootstelling aan asbest op het werk?

Het meeste asbest zit op dit moment nog in gebouwen van voor 1994. Asbest vormt een risico als asbestvezels vrij kunnen komen. Bijvoorbeeld als er werkzaamheden (schuren, boren, zagen en breken) in een gebouw plaatsvinden. Voor de start van renovatie- of sloopwerkzaamheden moet een gecertificeerd bedrijf het asbest inventariseren . Kunnen asbestvezels eenvoudig vrijkomen, bijvoorbeeld door beschadiging of verwering? Dan laat u het asbest saneren door een gecertificeerd bedrijf .

 

Welke verplichtingen heb ik als werkgever bij aanwezigheid van asbest?

Is er mogelijk asbest aanwezig op de werkplek en is er een kans op besmetting door asbestvezels? Dan moet u als werkgever maatregelen nemen. Zo moet u de werkplek bijvoorbeeld afzetten. Vervolgens laat u een gecertificeerd bedrijf een asbestinventarisatie uitvoeren. (Hier ook weer verwijzen naar GGD en VWBT handreiking?) Op de plekken waar een directe kans op besmetting is of waar het risico bestaat dat asbestvezels vrijkomen op de werkplek, moet u het asbest door een gecertificeerd bedrijf laten verwijderen. Let op: door werkzaamheden zoals boren, zagen en schuren kan asbesthoudend materiaal beschadigen waardoor asbestvezels vrijkomen.

De verplichtingen en bijbehorende maatregelen staan in het Arbeidsomstandighedenbesluit (Arbobesluit) en de Arbeidsomstandighedenregeling (Arboregeling) .

 

Wanneer moet ik als werkgever op asbest laten inventariseren?

Gaat u een bedrijfspand slopen of renoveren? Dan moet u weten of er materiaal met asbest aanwezig is. U schakelt hiervoor een gecertificeerd asbestinventarisatiebedrijf in. Dit bedrijf geeft aan hoe groot de risico’s zijn van de geplande werkzaamheden. Hoe hoger het risico, hoe zwaarder de maatregelen. Zijn de werkzaamheden risicovol en kunnen er asbestvezels vrijkomen? Dan moet een gecertificeerd bedrijf deze werkzaamheden uitvoeren.

 

Wanneer moet ik als werkgever asbest laten verwijderen?

Asbest vormt een risico als er asbestvezels vrijkomen. Dit kan gebeuren als het asbest niet of nauwelijks vastzit in een ander materiaal. Of als het in slechte staat verkeert, of het asbest op een ondeskundige manier wordt gesloopt of bewerkt. Denk bijvoorbeeld aan schuren, boren, zagen en breken. Als het risico bestaat dat asbestvezels vrijkomen op de werkplek, moet u het verwijderen.

 

Wanneer is asbest gevaarlijk voor mijn gezondheid?

Asbest is gevaarlijk als asbestvezels vrijkomen en u deze inademt. Dit kan gebeuren als asbest in slechte staat verkeert of als het ondeskundig wordt verwijderd. Meestal zitten asbestvezels vast in een ander materiaal. Zolang hier niets mee gebeurt, is de kans klein dat deze vezels in de lucht komen en schade veroorzaken.

 

Wat zijn de gezondheidsrisico's van asbest?

Asbestvezels die in de lucht zweven, kunnen na inademen diep in de longen doordringen. Na vele jaren kunnen deze asbestvezels longkanker of mesothelioom (longvlies- of buikvlieskanker) veroorzaken.

Bron: GGD

 

Wat is de kans om kanker te krijgen door asbest?

Niet iedereen die asbestvezels inademt, krijgt daardoor kanker. De kans om kanker te krijgen door asbest ligt aan de hoeveelheid asbestvezels die iemand heeft ingeademd. Dit is weer afhankelijk van de hoeveelheid asbestvezels in de lucht en de duur dat iemand deze lucht heeft ingeademd. Het grootste risico van asbest is aanwezig bij langdurige blootstelling aan grote hoeveelheden asbestvezels in de lucht. Dit soort blootstelling vond bijvoorbeeld vroeger plaats in sommige werksituaties, waarbij werknemers jarenlang, dag in dag uit, grote hoeveelheden asbest hebben ingeademd.

Bron: GGD

 

Is medisch onderzoek na het inademen van asbest zinvol?

Nee, met medisch onderzoek is het helaas niet mogelijk om:

  • Na te gaan wat de blootstelling aan asbest is geweest.
  • Vast te stellen wat de gezondheidsschade is die iemand heeft opgelopen door recente blootstelling aan asbest.
  • Te voorkomen dat later gezondheidseffecten optreden.

Bron: GGD

 

Welke bevolkingsgroepen lopen een verhoogd gezondheidsrisico?

  • Werknemers vormen een risicogroep wanneer zij onbeschermd met asbest hebben gewerkt.
  • Rokers: roken heeft een versterkend effect op de kans om longkanker te krijgen.

Bron: GGD

 

Zijn kinderen gevoeliger voor asbest?

Kinderen zijn niet gevoeliger voor asbest, maar zijn een risicogroep omdat ze een langere levensverwachting hebben dan volwassenen. Asbest geeft pas 10 tot 60 jaar later gezondheidseffecten en kinderen hebben daarom een grotere kans om gedurende hun leven gezondheidseffecten te ontwikkelen na blootstelling aan asbestvezels.

Bron: GGD

 

Waar kan ik informatie krijgen over asbest in de leefomgeving en gezondheid?

Met vragen over asbest in de leefomgeving en gezondheid kunt u terecht bij de GGD bij u in de buurt. De GGD kan het risico voor de gezondheid beoordelen en adviseert over aanvullend onderzoek en maatregelen.

 

In welke gevallen mag een woningcorporatie eerder beginnen met asbestverwijderingswerkzaamheden?

Voor woningbouwcorporaties geldt dat zij vijf werkdagen na de melding bij de gemeente mogen starten met de asbestverwijderingswerkzaamheden. Voorwaarden daarbij zijn:

  • In geval van een directe noodzaak tot sloop bij een calamiteit.
  • Het gaat om reparatie- of mutatieonderhoudswerkzaamheden. Dit geldt alleen als de normale termijn leidt tot onnodige leegstand of ernstige belemmering van het gebruiksgenot.
  • Het gaat om asbesthoudende toepassing(en) in de woning.

Bij de melding is een asbestinventarisatie verplicht.

 

Moet ik asbestbevattend materiaal (laten) verwijderen?

Of u materialen met asbest in en om het huis moet (laten) verwijderen, hangt af van de staat en soort asbest. Als het asbest vastzit in het materiaal en er niets mee gebeurt, hoeft u dit niet te (laten) verwijderen. Zit het niet vast? Dan moet u het afschermen of (laten) verwijderen. Huurt u een woning? Dan is de verhuurder verantwoordelijk voor asbestverwijdering.

 

Wat moet ik doen als ik asbest wil laten verwijderen?

Als u een pand, woning of object van voor 1994 gedeeltelijk of geheel wilt laten slopen, moet u een aantal dingen doen. U moet altijd een sloopmelding bij uw gemeente als u asbest gaat verwijderen. Uw gemeente kan u vertellen of u het asbest moet laten verwijderen door een gecertificeerd bedrijf of dat u het zelf mag verwijderen. Als u het asbest door een gecertificeerd bedrijf moet laten verwijderen moet u een asbestinventarisatie laten uitvoeren. Uit de inventarisatie blijkt waar zich eventueel asbesthoudende toepassingen bevinden.

 

Waar kunt u gecertificeerde bedrijven vinden voor het inventariseren en verwijderen van asbest?

Via Ascert vindt u een lijst met gecertificeerde bedrijven.

 

Wanneer moet ik een asbestbeheersplan opstellen?

Levert asbest op de werkplek geen (direct) risico’s op voor werknemers? Dan kunt u ervoor kiezen het asbesthoudende materiaal te laten zitten. Het is wel belangrijk om een asbestbeheersplan te laten opstellen. In een asbestbeheersplan staat onder andere hoe het gebouw veilig kan worden gebruikt. Raadpleeg de website van Kenniscentrum InfoMil voor een voorbeeldformat van een asbestbeheersplan .

 

Welke regels gelden bij het verwijderen van asbest en waar staan deze?

Voor asbestverwijdering gelden strenge regels. Het is vaak gevaarlijker asbest op de verkeerde manier te verwijderen dan om het te laten zitten. De gemeente kan u als eigenaar van asbesthoudend materiaal dwingen om maatregelen te nemen. Dat kan als in uw huis of pand losgebonden asbest zit dat onvoldoende is afgeschermd en daardoor een gevaar vormt voor de omgeving.

De regels voor asbestinventarisatie en het verwijderen van asbest staan in het Asbestverwijderingsbesluit 2005 , Arbeidsomstandighedenbesluit (Arbobesluit) en de Arbeidsomstandighedenregeling (Arboregeling) .

 

Waar vind ik het formulier voor de sloopmelding?

Via het Omgevingsloket Online kunt u het formulier zowel online als per post opsturen naar uw gemeente. Een melding doen is gratis. Let op: de gemeente heeft bij uw melding altijd bepaalde informatie nodig, zoals een asbestinventarisatie of een sloopveiligheidsplan, tenzij de verwijdering valt onder de uitzonderingsregels die gelden voor particulieren.

 

Moet ik asbestbevattend materiaal (laten) verwijderen?

Of u materialen met asbest in en om het huis moet (laten) verwijderen, hangt af van de staat en soort asbest. Als het asbest vastzit in het materiaal en er niets mee gebeurt, hoeft u dit niet te (laten) verwijderen. Zit het niet vast? Dan moet u het afschermen of (laten) verwijderen. Huurt u een woning? Dan is de verhuurder verantwoordelijk voor asbestverwijdering.

 

Wat moet ik doen als ik asbest wil laten verwijderen?

Als u een pand, woning of object van voor 1994 gedeeltelijk of geheel wilt laten slopen, moet u een aantal dingen doen. U moet altijd een sloopmelding bij uw gemeente als u asbest gaat verwijderen. Uw gemeente kan u vertellen of u het asbest moet laten verwijderen door een gecertificeerd bedrijf of dat u het zelf mag verwijderen. Als u het asbest door een gecertificeerd bedrijf moet laten verwijderen moet u een asbestinventarisatie laten uitvoeren. Uit de inventarisatie blijkt waar zich eventueel asbesthoudende toepassingen bevinden.

 

Welke asbesthoudende materialen mag ik als particulier zelf verwijderen?

Er zijn werkzaamheden aan asbesthoudende materialen die u als particulier
onder bepaalde voorwaarden zelf mag uitvoeren. Deze werkzaamheden zijn:

  • Het (in zijn geheel) verwijderen van geschroefde,
    hechtgebonden asbesthoudende asbestplaten met een maximum van 35m 2
    per kadastraal perceel;
  • Het verwijderen van asbesthoudende vloertegels
    en/of niet-gelijmde asbesthoudende vloerbedekking met een maximum van 35m - 2
    per kadastraal perceel.

U hebt geen asbestinventarisatie nodig als u het asbest zelf verwijderd. Als u de werkzaamheden door derden laat uitvoeren dan is een asbestinventariatierapport wel verplicht. Alle andere werkzaamheden aan asbesthoudende materialen moet u laten uitvoeren door een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf . Overtredingen van deze regelgeving zijn strafbaar. De regels hiervoor staan in het Asbestverwijderingsbesluit 2005 en het Bouwbesluit 2012.

 

Moet ik asbest verwijderen bij de verkoop van mijn huis?

Nee, u hoeft het eventueel aanwezige asbest niet te verwijderen bij het verkopen van uw huis. Er is in Nederland geen saneringsplicht tenzij de asbesttoepassing gevaar oplevert voor het milieu of volksgezondheid. Weet de verkoper niet of er asbest in de woning is verwerkt? Dan kunt u een asbestinventarisatie laten uitvoeren door een gecertificeerd bedrijf. De nieuwe huiseigenaar betaalt zelf de kosten van de inventarisatie en de verwijdering van asbest. Of u moet afspreken met de verkoper dat hij de kosten op zich neemt. Meer informatie hierover vindt u via Vereniging Eigen Huis .

 

Hoe snel mag ik starten met het verwijderen van asbest?

Vier weken na de melding mag gestart worden met de asbestwerkzaamheden. Alleen als u zelf gaat verwijderen en als de verwijdering voldoet aan de uitzonderingregels die gelden voor particulieren, mag u vijf werkdagen nadat u de verwijdering heeft gemeld bij de gemeente starten met de werkzaamheden.

 

Waar kan ik materiaal laten onderzoeken op asbest?

Wilt u weten of een product of materiaal asbest bevat? Dit kunt u door een gecertificeerd laboratorium laten vaststellen. Een lijst van laboratoria vraagt u aan bij de Raad voor Accreditatie (RvA).

 

Hoe bepaalt men de risico's van asbesthoudende producten?

Dit gebeurt door te kijken op welke manier asbest gebonden is aan het materiaal. Er zijn twee categorieën: hechtgebonden en niet-hechtgebonden asbest.

  • Hechtgebonden asbest: producten waarin de asbestvezels stevig zijn verankerd, geven nauwelijks vezels af zolang het materiaal niet verwijderd of beschadigd wordt. Dit is een laag risico.
  • Niet-hechtgebonden asbest: producten waarin de vezels niet of nauwelijks verankerd zijn, zoals spuitasbest en zachte isolatieplaten of verpulverd, sterk verouderd of verweerd hechtgebonden materiaal. Uit deze producten kunnen gemakkelijk vezels ontsnappen, die u of anderen in uw woning kunnen inademen. Dit is een hoog risico.

Naast de hechtgebonden en niet-hechtgebonden asbest, wordt er ook gekeken naar het type asbest. Er zijn twee typen: amfiboolasbest en serpentijnasbest. Amosiet en crocidoliet behoren tot de groep Amfibolen. Deze groep wordt gevaarlijker geacht dan asbest uit de groep Serpentijnen (chrysotiel). Met dit onderscheid wordt rekening gehouden bij het vaststellen van de risico’s.

 

Wie betaalt de kosten voor het verwijderen van asbest?

De eigenaar van het asbest betaalt de kosten voor het verwijderen van asbest. De overheid geeft hiervoor geen subsidie. Mensen met een uitkering kunnen bij sommige gemeenten terecht voor bijzondere bijstand als ze de kosten voor asbestverwijdering niet kunnen betalen. Neem bij vragen altijd contact op met uw gemeente.

 

Kan ik als particulier subsidie krijgen om asbest te verwijderen?

Voor particulieren is het vooralsnog niet mogelijk om subsidie te krijgen voor het verwijderen van asbest.

 

Kan ik als agrariër/bedrijf subsidie krijgen om asbest te verwijderen?

Als bedrijf kunt u gebruikmaken van twee fiscale regelingen om asbest te verwijderen.

75 procent van de asbestdaken ligt in de agrarische sector. Als u als agrariër in aanmerking wilt komen voor de beide subsidieregelingen, moet u de asbestdaken wel vervangen door daken met zonnepanelen en zal het bedrijfsgebouw in gebruik moeten blijven als bedrijfsgebouw. Tip: in twaalf provincies kunnen agrariërs gebruik maken van de subsidieregeling Asbest eraf, zonnepanelen erop!

 

Is er een tegemoetkoming voor asbestslachtoffers?

Heeft u gewerkt met asbest en bent u hierdoor ziek geworden? Dan kunt u mogelijk een vergoeding krijgen voor de schade aan uw gezondheid. Of u in aanmerking komt voor een tegemoetkoming vraagt u na bij het Instituut Asbestslachtoffers (IAS) .

 

Hoe kan ik als asbestslachtoffer een financiële tegemoetkoming aanvragen?

Asbestslachtoffers met de ziekte mesothelioom, kunnen een financiële tegemoetkoming aanvragen bij het Instituut Asbestslachtoffers (IAS). Het IAS gaat met u na hoe u in contact bent gekomen met asbest. Het IAS adviseert de Sociale Verzekeringsbank (SVB) over uw recht op een tegemoetkoming. De SVB beslist uiteindelijk of u de tegemoetkoming krijgt.

 

Wat zijn de voorwaarden voor een financiële tegemoetkoming?

Om een tegemoetkoming te krijgen, moet u aan een aantal voorwaarden voldoen.

 

Wie kan een tegemoetkoming aanvragen?

Iedereen die door asbest de ziekte mesothelioom heeft gekregen, kan een tegemoetkoming aanvragen. Er zijn twee regelingen:

  • Werknemers (of hun huisgenoten) die ziek zijn geworden door asbest, kunnen gebruikmaken van de TAS-regeling .
  • Voor zelfstandig ondernemers of particulieren die in een privésituatie ziek zijn geworden door asbest, is er de TNS-regeling.

 

Wat is de hoogte van de financiële tegemoetkoming?

De financiële tegemoetkoming is voor 2014 vastgesteld op € 19.201.

 

Hoe vraag ik een tegemoetkoming asbestslachtoffers aan?

U vraagt de tegemoetkoming aan via het aanvraagformulier van het IAS.